Studio Papaver

Leve de Krimp!

// Anne Seghers // Zineb Seghrouchni //

Het project Leve de Krimp! omvat een spelmethode die bewoners in krimpgebieden aanzet tot bewustwording over de effecten van krimp op hun dagelijks leven en hen aanjaagt om zelf in actie te komen. De methode gaat uit van de kansen die er in krimpgebieden liggen wanneer er slimme kortsluitingen worden gelegd tussen kennis, energie, materialen, diensten en geld. Op deze manier kan de leefkwaliteit in een krimpgebied hoog blijven – of zelfs hoger worden – ondanks dat er een kwantitatieve afname van inwoners plaatsvindt. Dit project is uitgevoerd binnen de Studio for Unsolicited Architecture, Design and E-culture, een initiatief van het NAi en het Ministerie van I en M, ondersteund door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Studio Papaver heeft in dit project nauw samengewerkt met de grafisch vormgevers van We-Are-Amp. Daarnaast heeft Studio Papaver een klankbordgroep opgericht voor dit project. Hierin zit een groep betrokken specialisten uit verschillende disciplines: Martijn de Waal (nieuwe media), Kars Alfrink (interactie- en gamedesign), Peter Scholten (maatschappelijke kosten-baten analyse), Roy van Egmond (economie en vergrijzing), Jan Bart Wilschut (bestuurskundige en wethouder Doetinchem). 

Het project is één van de 27 geselecteerde projecten in het Nederlandse jaarboek Landschapsarchitectuur en Stedenbouw 2013. Het jaarboek brengt de beste, mooiste en meest voorbeeldige plannen, projecten en studies van 2013 in beeld. De projecten zijn ondergebracht in vier actuele thema’s: een lange adem bij het werken aan de stad, een nieuwe rol voor ontwerpers, bewezen ambacht, ingenieurskunst en ruimtelijk ontwerp. Het project Leve de Krimp! behoort tot de categorie ‘een nieuwe rol voor ontwerpers’. De selectiecommissie van het jaarboek bestond uit Eric Luiten (Rijksadviseur Landschap en Water), Jelte Boeijenga, Marieke Berkers, Ruurd Gietema en Maike van Stiphout.

Krimp, bevolkingsdaling, is een van de grootste toekomstige uitdagingen voor Nederland. Op dit moment is krimp al dagelijkse praktijk in Zuid Limburg, Noordoost Groningen en Zeeuws Vlaanderen. Daarnaast is er een tiental anticipeerregio’s – gebieden waar krimp zich op de korte termijn zal manifesteren. Het besef dat krimp een nieuwe, structurele realiteit is die op de lange termijn voortduurt, begint door te sijpelen. Maar vooralsnog gebeurt dit voornamelijk bij de professionele partijen in de bovenste lagen. Uit velerlei onderzoeken over de krimpthematiek blijkt dat er een grote behoefte is aan een methode die inzet op bewustwording en probleemeigenaarschap bij bewoners, die gebruik maakt van het verbinden van stromen (kennis, diensten, geld) en die de term ‘krimp’ van een positieve lading voorziet.

Leve de Krimp!
Het projectvoorstel Leve de Krimp! is een spelmethode die inzet op het activeren de belangrijkste stakeholders in een krimpgebied, namelijk de bewoners zelf. Leve de Krimp! draagt bij aan het stimuleren van bewustwording over de effecten van krimp op het alledaagse leven van bewoners. Ook bevordert het project het probleemeigenaarschap van krimp bij bewoners. En ten slotte zorgt Leve de Krimp! dat de collectieve intelligentie van de bewoners in een krimpgebied aangeboord wordt om zo tot bottom-up gedragen oplossingen en ideeën te komen. De methode die de spelvorm Leve de Krimp! hanteert, kan op meerdere plekken worden toegepast, in verschillende krimp- en anticipeerregio’s.

Spelvorm
De keuze voor een spelvorm is evident. Een spelvorm maakt verbondenheid en engagement mogelijk met grote thema’s die het normale dagelijkse leven (nog) niet lijken te raken. Spelers ervaren gebeurtenissen in de eerste persoon en dat maakt de methode geschikt om bij te dragen aan bewustwordingsprocessen. Tevens doen spelvormen beroep op de creativiteit van mensen. Het feit dat mensen ‘spelen’, zorgt dat ze los komen van beperkende gedachten die ze normaliter hebben. Een spel daagt mensen uit om hun grenzen te verleggen, om creatief te gaan denken, te experimenteren en samen te werken.

Het projectvoorstel Leve de Krimp! maakt gebruik van de spelvorm Alternate Reality Game. Deze spelvorm legt als het ware een extra laag over de realiteit. Het wordt niet zozeer in de virtuele wereld gespeeld, maar ook in de ‘fysieke’ wereld, de dagelijkse praktijk. In het geval van Leve de Krimp! betekent dit dat de toekomst met krimp naar het heden gehaald wordt. Mensen kunnen nú al ervaren wat krimp voor effecten heeft op hun dagelijks leven. Play it before you live it.

Alternate Reality Game – Leve de Krimp!
Het spel Leve de Krimp! schetst een toekomst in het jaar 2039 – het jaar waarin de vergrijzing volgens prognoses een hoogtepunt bereikt. Niet alleen is er in deze voorgestelde toekomst een oververtegenwoordiging van senioren, tevens is er niet geanticipeerd op krimp. Mensen zijn blijven vasthouden aan het ‘groeidenken’ en dat wringt enorm met de realiteit in 2039. Hierdoor is het jaar 2039 bij aanvang van het spel vrij somber. Vier personages uit 2039 vertellen hoe zij leven, beschrijven waar zij mee worstelen en benoemen gemiste kansen om al veel eerder met krimp om te gaan.

Het spel maakt vervolgens melding van de beweging Leve de Krimp! Dit is een beweging die zich inzet om nú – anno 2013 – al te anticiperen op de demografische ontwikkelingen, zodat de toekomst in 2039 prettiger wordt. De beweging Leve de Krimp! is op zoek naar leden die hun creativiteit, kennis en lokale expertise willen inzetten. Door het uitvoeren van spelopdrachten gaan de leden gezamenlijk op zoek naar vruchtbare ideeën voor een toekomst die kwalitatief bloeit, ondanks dat er een kwantitatieve afname van mensen plaatsvindt. De beweging krijgt vervolgens reacties van de vier personages uit 2039 waarmee eerder is kennis gemaakt. Zij vertellen hoe de ideeën van de leden in 2013 hun leven in 2039 beïnvloeden. Zo verandert gedurende het spel het leven van de mensen in 2039: niet langer somber en vastgelopen in het ‘groeidenken’, maar vol goede en slimme samenwerkingen. Aan het einde van het spel, na een looptijd van enkele maanden, valt te zien hoe de toekomst van het krimpgebied in het jaar 2039 is veranderd: er is bijtijds omgeschakeld naar andere manieren om met minder mensen de huidige leefkwaliteit te behouden en zelfs méér kwaliteit na te streven.

Pilot en vervolg
Studio Papaver heeft een eerste kleinschalige pilot van het spel gedraaid in de Achterhoek, een anticipeerregio. Drie Achterhoekse bewoners hebben zich ingeleefd in het jaar 2039 en via opdrachten aan ideeën gewerkt om deze toekomst positief te beïnvloeden. De resultaten van deze eerste pilot zijn verrassend en veelbelovend. Studio Papaver is momenteel in gesprek met verschillende partijen om financiële middelen bij elkaar te krijgen om het spel verder uit te werken en uit te voeren in krimpgebieden in Nederland.

Kader
De Studio for Unsolicited Architecure, Design and E-Culture is een proeftuin waarin projectvoorstellen rondom maatschappelijk urgente thema’s in een half jaar omgezet worden van ‘ongevraagd advies’ naar ‘gevraagd advies’. Deze editie van de Studio is sterk gericht op maatschappelijke vraagstukken waar een rol is weggelegd voor nieuwe media. In totaal waren er drie teams geselecteerd voor deze editie van de Studio. Naast het team van Studio Papaver en We-Are-Amp waren dit The Cloud Collective en een gelegenheidssamenwerking tussen Archis/Volume, Waag Society, Topica en INSA.